Đã bao giờ bạn nhìn lại quãng đường học tiếng Anh mà mình đã trải qua và tự hỏi tại sao cả thời thanh xuân dành hơn chục năm vật lộn với tiếng Anh mà kết quả thu được vẫn chỉ là sự bập bõm, lúng túng, thậm chí là sợ sệt, mất tự tin khi phải nói chuyện với người nước ngoài?

Nếu câu trả lời là “có”, bạn không hề cô đơn. Bởi đây không chỉ là cơn ác mộng có thật của một vài cá nhân, mà nó thực sự là một nỗi trăn trở lớn của nhiều người, của cả nền giáo dục tiếng Anh ở Việt Nam nói chung, và nguyên nhân sâu xa, không đâu khác, chính là phương pháp học truyền thống từ lâu đã trở nên lỗi thời và không còn hiệu quả. Chúng ta hãy cùng nhau phân tích những điểm bất cập trong cách học truyền thống và tìm hiểu về một phương pháp mới khoa học hơn – phương pháp học dựa trên ngành Tư duy não bộ – Ngôn ngữ (NLP).

06 NGUYÊN NHÂN KHIẾN BẠN HỌC TIẾNG ANH MÃI KHÔNG GIỎI

1. Quá chú trọng vào ngữ pháp và xem nhẹ kỹ năng Nghe – Nói

Bạn có để ý rằng hầu hết trong những năm mài đũng quần trên ghế nhà trường, chúng ta chỉ được học về các cấu trúc ngữ pháp, tức là cách chia động từ sao cho đúng với thì, dùng mệnh đề sao cho đúng loại, luyện kỹ năng đọc hiểu với những bài thi trắc nghiệm như ma trận,… trong khi 2 kỹ năng Nghe (Listening) và Nói (Speaking) lại rất ít được quan tâm.

Đây thực sự là một điều phản khoa học, bởi 2 yếu tố cơ bản quyết định một cuộc hội thoại có thành công hay không chính là việc hai người có NGHE HIỂU được suy nghĩ của người kia không và có NÓI LÊN được suy nghĩ của mình không – tức kỹ năng Listening và Speaking.

Trong quá trình giao tiếp, người nước ngoài thực sự không quan tâm tới những lỗi ngữ pháp của bạn, bởi chính bản thân họ cũng có lúc nói sai ngữ pháp. Cái họ cần là bạn diễn đạt suy nghĩ của mình một cách dễ hiểu và tự tin.

Bộ não con người không thể xử lý tốt quá nhiều thông tin cùng một lúc, vì vậy việc vừa nói vừa đắn đo cân nhắc xem mình nói có đúng ngữ pháp hay không sẽ khiến tốc độ nói của bạn bị chậm lại, từ đó mà giảm hiệu quả giao tiếp. Kết luận rút ra là, để có thể sử dụng tiếng Anh một cách chủ động và tự tin, trước tiên bạn cần tập trung phát triển 2 kỹ năng Nghe – Nói.

2. Học từ vựng theo từng từ riêng lẻ

Chắc chắn bất cứ ai trong chúng ta cũng đã từng được học tiếng Anh theo kiểu liệt kê “từ vựng: nghĩa tiếng Việt”. Ví dụ:

Practice: tập luyện

English: tiếng Anh

Intelligent: thông minh

Sau đó, nhiều bạn cố gắng nhớ những từ vựng đã học theo cách “chép phạt”, tức là mỗi từ chép 3-5 dòng cho tới khi nhớ. Và thực sự là theo cách đó, các bạn có thể nhớ từ vựng khá nhanh, nhưng chỉ nhớ được khoảng … 2 ngày! Sau khi lên bảng kiểm tra bài cũ, chữ thầy trả thầy, chữ cô trả cô, quên từ vựng còn nhanh hơn cách người yêu cũ trở mặt

Mấu chốt của vấn đề này nằm ở đâu?

Bộ não chúng ta có hai phần lưu trữ thông tin: thụ động (passive) và chủ động (active). THỤ ĐỘNG là khi bạn tiếp nhận thông tin từ bên ngoài vào, như khi bạn NGHE (Listening) hoặc ĐỌC (Reading). CHỦ ĐỘNG là khi bạn phải đưa thông tin từ bên trong bản thân bạn phát ra, như khi bạn NÓI (Speaking) hoặc VIẾT (Writing).

Chính vì thông tin chúng ta tiếp nhận từ bên ngoài vào (nghe và đọc) nhiều hơn những gì chúng ta phát ra (nói và viết), nên về mặt số lượng từ của ngôn ngữ, chúng ta luôn luôn biết nhiều từ thụ động (passive) hơn những từ chúng ta có thể dùng thường xuyên khi nói hoặc viết (active). Nói một cách khác, có nhiều từ chúng ta nếu gặp thì biết, thấy quen thuộc nhưng không bao giờ dùng được.

Bạn có gặp trường hợp: quên tên một người hoặc quên một thông tin gì đó, nhưng có ai nhắc liền lập tức nhớ ngay? Đó là do thông tin đó được lưu trữ ở phần “passive”, và chúng ta không thể tự trích xuất để dùng ngay (phần “active”). Từ vựng cũng vậy, đáng tiếc chúng ta có thể dùng những từ ở phần “active” nhưng phương pháp học truyền thống lại làm gia tăng số lượng từ “passive” nhiều hơn phần “active” rất nhiều.

3. Học phát âm theo phong cách “Vinglish”

Ở trường trung học, phần lớn học sinh Việt Nam không được dạy phát âm một cách bài bản. Nhiều bạn còn “sáng tạo” ra cách học phát âm theo phong cách “Vinglish” – nửa Anh nửa Việt. Ví dụ:

Practice: luyện tập (pờ rách tít)

English: tiếng Anh (inh lít)

Intelligent: thông minh (in theo li dần)

Phương pháp dở khóc dở cười này khiến những quy tắc cơ bản trong phát âm tiếng Anh như âm gió, âm đuôi, nối âm,… bị bỏ qua hoàn toàn, dẫn tới việc không thể phát âm đúng một từ như người bản xứ. Chính vì vậy mà khi nghe audio hay nghe người nước ngoài nói, bạn không thể hiểu được, không thể nhận ra được người ta đang nhắc tới từ gì – thậm chí khi bạn hoàn toàn biết nghĩa và mặt chữ của từ đó.

4. Học theo kiểu “cưỡi ngựa xem hoa” – NHIỀU nhưng không SÂU

Rất nhiều học viên của WISE từng đặt câu hỏi: “Cô ơi, lúc làm bài nghe cô có phải dịch ra tiếng Việt trong đầu không? Em vừa nghe vừa dịch nên chẳng bao giờ theo kịp.”

Bạn có nhớ, ở chương trình tiếng Anh phổ thông, mỗi unit là một chủ điểm ngữ pháp phức tạp như Thì Hiện tại Đơn, Hiện tại Hoàn thành, Quá khứ Đơn, mệnh đề quan hệ,… Mỗi tiết học chỉ kéo dài khoảng 45 phút, học sinh chưa kịp thấm hết, hiểu hết, chưa kịp làm bài tập vận dụng cho thuần thục thì hết giờ, và tiết học sau lại chuyển sang điểm ngữ pháp mới.

Cách học dồn dập này thực sự không hề hiệu quả, bởi để dùng tiếng Anh một cách thành thạo, bạn phải lặp đi lặp lại (repeat) một từ vựng, cấu trúc câu, bài học nhiều lần, đến khi hiểu chúng 100%, dùng chúng thành thục, để chuyển nó vào TIỀM THỨC (nơi mà chúng ta có thể bật ra 1 cách TỰ ĐỘNG như thói quen), chứ không chỉ là Ý THỨC (phải SUY NGHĨ mới bật ra được). Đó là cách duy nhất để bạn bỏ được cái gọi là dịch (translation) từ tiếng mẹ đẻ trong đầu, và thành thạo ngôn ngữ này.

5. Không có mục tiêu cụ thể

Ngạn ngữ phương Tây có câu: “A man without a goal is like a ship without a rudder.” – “Người không có mục tiêu cũng giống như con tàu không có bánh lái”. Sống ở đời, phàm làm việc gì cũng cần có một mục đích rõ ràng, để mỗi khi gặp khó khăn, nản chí, ta nhìn lại lý do mình đã bắt đầu và lấy lại động lực tiếp tục cố gắng. Thế nhưng, có một thực trạng là nhiều bạn học tiếng Anh mà không rõ mình học để làm gì.

Có bạn học để đủ điều kiện lên lớp, có bạn học để đáp ứng mong muốn của bố mẹ, có bạn “học cho biết”,… Với những mục đích “có như không” ấy, các bạn hoàn toàn không có bất kỳ động lực cụ thể nào để vươn lên, cũng như dễ dàng chán nản, bỏ cuộc mỗi khi cảm thấy quá trình học tập của mình không đem lại kết quả. Để giải quyết tình trạng này, trước khi lao vào học, bạn cần “lên dây cót” bản thân bằng cách đưa ra một kế hoạch cụ thể, bao gồm mục tiêu và cách thức thực hiện.

Ví dụ:

Mục tiêu: Mình muốn đạt được IELTS 6.0 trước tháng 12 năm nay.

Cách thực hiện:

– Tới một trung tâm Tiếng Anh uy tín để test trình độ.

– Chọn giáo trình phù hợp và đăng ký học với giáo viên giỏi để được hướng dẫn.

– Mỗi ngày dành ra 2 tiếng tự học (qua sách vở, Internet), đến trung tâm học 3 buổi mỗi tuần.Tìm bạn luyện Speaking chung, tham gia CLB tiếng Anh vào cuối tuần để luyện nói.

– Tra cứu lịch thi IELTS trong năm nay, tìm hiểu thủ tục thi.

– Đăng ký ngày thi IELTS.Tăng tốc luyện đề vào 2 tháng trước khi thi.

– Chuẩn bị tinh thần thoải mái và đi thi.

Lưu ý: Ngoài ra, có một điều cần hết sức cẩn trọng và lưu ý trước khi bạn dự định đăng ký một khóa học tiếng Anh. Đó là: cần lựa chọn khóa học có đầu ra rõ ràng, ví dụ: IELTS, TOEIC, SAT,…, khóa học đó phải phù hợp với nhu cầu bản thân (chuẩn đầu ra Đại học, yêu cầu của công ty, điều kiện đi du học,…) và nên tránh những khóa học không rõ ràng như Giao tiếp.

Vì thực chất hiện nay chưa hề có một thang điểm hay chứng chỉ nào có thể làm bằng chứng đảm bảo cho trình độ của học viên sau khóa học Tiếng Anh Giao tiếp. Các chứng chỉ Giao tiếp (mà các trung tâm tự thiết kế để cấp cho học viên của mình) không được công nhận và đánh giá cao bởi bất kỳ trường Đại học, Trung học hay doanh nghiệp nào.

6. Bị chê trách, rầy la khi nói sai

Như đã nói ở nguyên nhân số 1, chương trình giáo dục tiếng Anh ở Việt Nam quá chú trọng vào ngữ pháp, vì vậy mà mỗi khi một học sinh được gọi đứng dậy để tập nói trước lớp, sẽ xảy ra một vòng luẩn quẩn như sau: Nói tiếng Anh → Nói sai ngữ pháp/ từ vựng/… → Bị thầy cô lập tức chỉnh, nhắc lỗi, la rầy trước lớp → Xấu hổ với bạn bè → Không nói nữa, không phát biểu nữa → Cảm thấy ghét tiếng Anh → Ít học tiếng Anh, kém tiếng Anh hơn → Điểm số ngày một tệ hơn → Mặc định rằng mình không thể giỏi tiếng Anh, tiếng Anh không dành cho mình.

Việc lặp đi lặp lại ý nghĩ “Tôi dốt tiếng Anh” cũng có nghĩa là đang tự thôi miên bản thân, khiến ý nghĩ ấy trở thành sự thật. Như vậy, chính phương pháp giáo dục lệch lạc này là thủ phạm tạo ra “bóng ma tâm lý” cho học sinh. Sau này, mỗi khi có cơ hội nói chuyện với người nước ngoài, chỉ cần người ta hỏi “Pardon?”, “Sorry?”,

“Say that again” thì bạn lập tức cảm thấy xấu hổ và mất tự tin vì cho rằng mình vừa nói sai ngữ pháp, phát âm gì đấy làm người ta không hiểu, từ đó thành ra sợ hãi, tránh né tiếp xúc với người bản xứ. Điều đó thật tai hại. Hãy nhớ rằng trong giao tiếp, cách nói là linh hoạt, nếu họ chưa hiểu cách nói này, từ này của chúng ta, thì hãy dùng cách nói khác, từ khác để diễn giải theo một hướng khác dễ hiểu hơn.

LIÊN HỆ TƯ VẤN